Al in 2014 kreeg de Provincie Fryslân van het Rijk de unieke bevoegdheid om zelf over het Friese onderwijs te beslissen. Nu, in 2026, wordt na een lange testfase, vele aanpassingen en vergaderingen met partners, voor het eerst door de provincie een volledige vernieuwing van de kerndoelen doorgevoerd.
In mijn afstudeerproductie(s) onderzoek ik o.a. op welke manier Friese lessen momenteel vorm worden gegeven op basis- en middelbare scholen, en wat de nieuwe kerndoelen Friese taal en cultuur hieraan veranderen. Ik sprak met Provincie Fryslân en Cedin, en ging langs bij basisschool ’t Pompeblêd en het Leeuwarder Lyceum om een goed beeld te kunnen schetsen van het huidige Friese onderwijs. Ook interviewde ik leerlingen en de voorzitter van de Jongfryske Mienskip.
Lees hieronder alvast een stukje uit de achtergrondreportage. Meer lezen kan op de website van RTV NOF: https://www.rtvnof.nl/frysk-onderwijs-en-de-nieuwe-kerndoelen-ambisjeus-mar-utgongspunt-is-om-doelen-mei-inoar-te-ferbinen/
Meer verdieping lees je in het nieuwsverhaal: https://www.rtvnof.nl/nieuwe-friese-kerndoelen-taal-en-cultuur-actualiseren-fries-onderwijs-der-moatte-wol-seker-stappen-set-wurde/
Friese dag
Het is dinsdagochtend half negen. Op IBS ’t Pompeblêd in de Westereen betekent dat de aftrap van de Friese dag. De drietalige school werkt hard om kinderen zoveel mogelijk aan te spreken in diens memmetaal. Op dinsdag gebeurt het voeren van kringgesprekken, maken van opdrachten en lezen of voorlezen van boeken voornamelijk in het Fries. Op woensdag is de voertaal Engels. Dan komt een native speaker langs die de school ondersteunt en enkel Engels spreekt: Miss Margaret. Dijkstra barst in lachen uit. “Se hjit eins gewoan Grytsje, hear.”
Zodra alle elf kleuters zich in een kring hebben geïnstalleerd, pakt Dijkstra een groot, Fries prentenboek van de plank. Joazefine fiert fakânsje, luidt de titel. Het onderwerp: een koe die het spuugzat is om haar vakantiedagen op de boerderij te moeten doorbrengen. “Se hat ek in koffer by har. Wat soe dêr yn sitte? Wat nimst mei op fakânsje?”, vraagt Dijkstra. “Auto’s”, klinkt het vanuit de ene hoek, “In bal mei Spider-Man derop”, vanuit de andere.
