Categorie: Rianne Holtvlüwer

“Ik weet dat het anders had kunnen zijn”

“Later, als ik groot ben, wordt ik piloot, of politieagent, of schooljuf, of…..” Vul het lijstje zelf maar aan, want deze zin heb je ongetwijfeld zelf uitgesproken toen je nog jong was en een hele schoolcarrière voor je had liggen. Nu, aan de andere kant van die schooltijd, blijkt het helemaal niet zo makkelijk te zijn om met jouw opleiding een baan te vinden. De werkloosheid onder autochtone en allochtone jongeren is sinds 2008 bijna verdubbeld, waarbij die onder allochtone jongeren verhoudingsgewijs groter is en ook sneller toeneemt. Merkwaardig genoeg is het aantal werkende jonge vrouwen van niet-westerse komaf in diezelfde periode juist toegenomen. Welke oorzaken zijn daarvoor aan te wijzen? En wat kunnen andere jongeren daar eigenlijk van leren?

 

Eerst even een paar feiten op een rij:

 

integratie
Eliana Khabbaz

Nederland en onderwijs

Eliana Khabbaz (24) woont sinds 2000 in Nederland. Als negenjarig meisje kwam ze met haar moeder naar Nederland. In het asielzoekerscentrum kwam ze voor het eerst in aanraking met de Nederlandse cultuur: “Het omarmen van een nieuwe cultuur en het leren van een nieuwe taal ging relatief makkelijk voor mij. Je moet nieuwe letters leren, je moet een nieuwe manier van lezen en schrijven leren. Op de basisschool in Syrië was ik een redelijk goede leerling, ik haalde goede cijfers en ik was geen luie leerling of iets dergelijks. Maar het was best wel moeilijk hier in het begin. Als kind pak je al die nieuwe dingen dan toch relatief sneller op dan oudere mensen. Je vind het leuk, al spelend ben je een nieuwe taal en een nieuwe cultuur aan het leren.

Luister hier naar het verhaal van Eliana:

 

Uit meerdere onderzoeken van het SCP blijkt dat steeds meer jonge allochtone vrouwen en meisjes hoger onderwijs volgen. Zo zijn er steeds meer jonge vrouwen van niet-westerse komaf die een Hbo of WO-diploma halen en zijn ze eerder geneigd om te gaan werken dan hun moeders. Dat beaamt ook Maurice Crul, hoogleraar Diversiteit en Onderwijs aan de VU. “Je ziet bij de tweede generatie allochtone vrouwen dat het opleidingsniveau is toegenomen. Voor velen van hen is dat eigenlijk de enige manier om zich te ontwikkelen, om dingen te leren buiten hun familie en cultuur. Er zijn meer allochtone meisjes die naar het hoger onderwijs gaan en minder voortijdige schoolverlaters, dus minder meisjes zonder startkwalificatie. Dat is eigenlijk vooral de push die je ziet in de cijfers. Daarnaast leidt een hogere opleiding tot een toename in de arbeidsparticipatie, en vaak ook in hogere functies.”integratie 2

 

Mentaliteitsverschil en emancipatie

Dat meer niet-westerse vrouwen kiezen voor hoger onderwijs heeft ook te maken met een verschil in mentaliteit volgens Eliana. “Ik wil niet generaliseren, maar dat verschil zie ik wel. Ik ben wat ambitieuzer en streberiger. Je krijgt op het gebied van onderwijs zoveel kansen in Nederland. Alleen al de studiefinanciering! Voor autochtonen is dat misschien vanzelfsprekend, maar het is zó bijzonder. Ik weet hoe anders het had kunnen zijn als ik mijn vaderland was opgegroeid. Daar moet een hele familie samen sparen en meebetalen om één gezinslid te kunnen laten studeren.

 

Ik stel voor mezelf hoge doelen. Ik merk ook dat, nu ik ben afgestudeerd in International Commercial Communications en aan het solliciteren ben, ik niet zomaar akkoord ga met elk aanbod dat op mijn pad komt. Ik kan meer en beter: ik wil het maximale uit mezelf halen. En ik merk aan mijn omgeving, aan vrouwen die dezelfde leeftijd hebben en dezelfde opleiding dat die toch eerder accepteren.”

 

integratie4
Deelnemers aan pilot ‘Werken aan Werken’ in 2012, mede georganiseerd door Rabia Madarun (klik op foto voor link naar MpauwR) Bron: Rabia Madarun / MpauwR

Het mentaliteitsverschil is niet alleen te zien tussen autochtone en van oorsprong niet- westerse vrouwen, maar ook tussen deze vrouwen en niet-westerse mannen,  vertelt Rabia Madarun. Zij geeft empowermentcursussen aan niet-westerse vrouwen in Zwolle. “De vrouwen in mijn groep hebben verschillende achtergronden: een hoge opleiding in hun eigen land of in Nederland en ongeschoolde dames, vrouwen die opnieuw een baan zoeken of voor het eerst de arbeidsmarkt op gaan. Maar ze hebben allemaal één ding gelijk waarin ze verschillen van veel autochtone vrouwen: ze kunnen zich goed aanpassen in een andere omgeving en ze maken makkelijk contact. Ze willen helpen, dat vinden ze normaal. Tijdens een bijeenkomst van de cursus gingen ze zo voor me afwassen, haha! Voor een werkgever is dat natuurlijk ideaal, want dit zijn mensen die meer doen dan in hun taakomschrijving staat. Het zijn gewoon aanpakkers, en dat werkt heel erg in hun voordeel.”

 

Sociaal kapitaal

“Om een voorbeeld te geven: als je kijkt naar de economische crisis zie je dat deze de allochtone jongeren extra hard heeft getroffen: zij zijn vaker werkloos dan autochtone jongeren. Je ziet dan dat netwerken heel belangrijk is. Welke mensen ken je en met wie ga je om? Zij kunnen je wijzen op een vacature of er zelfs voor kunnen zorgen dat je wordt uitgenodigd voor een sollicitatiegesprek uit de honderd mensen die hebben gereageerd op een vacature”, legt Crul uit. “Je ziet dat naarmate allochtonen hoger opgeleid zijn, dan hun vriendengroepen wat meer gemengd zijn en dat ook hun opvattingen over een aantal zaken, zoals man-vrouw verhoudingen, progressiever zijn.”

Luister wat Rabia vertelt over de empowermentcursus voor niet-westerse vrouwen:

 

“De vrouwen veranderen als zie hier op cursus zijn geweest en dat is voor hun familie, vooral de man of broers, niet altijd even makkelijk”, vertelt Rabia Madarun. “Ze leren vaker ‘nee’ te zeggen tegen hun familie, ze worden zich bewust van zichzelf en ze weten dat ze bij een groep vrouwen horen. Dat is heel belangrijk! Ze kunnen dingen delen en van elkaar leren. En sommige vrouwen moeten vooral de ongeschreven regels nog leren, nog sociaal kapitaal opdoen. Zo zijn we bijvoorbeeld vorig jaar met een paar dames eerst wezen shoppen voor de juiste kleding voor een sollicitatiegesprek. Want ja, hoe kleedt je je eigenlijk als Nederlandse vrouw als je een officieel gesprek hebt met iemand in een hogere functie?”

integratie 1

Voorsprong

“Juist door mijn achtergrond en ervaring merk ik dat ik een voorsprong heb om mijn leeftijdsgenoten; ik ben meer uitgesproken en durf risico’s te nemen. De familiedruk en cultuurdruk die ik bij sommige allochtone Arabische leeftijdsgenoten zie, heb ik niet zo zeer. De Arabische normen en waarden kunnen soms heel streng en ook wel ingewikkeld zijn en ik merk dat sommige vrouwen daardoor tegengehouden worden. Zij moeten aan twee culturen voldoen en dat kan best heel zwaar zijn”, vertelt Eliana. Zelf komt ze uit een christelijk gezin waardoor dat voor haar minder speelt. “Ik probeer op mijn beurt juist de balans te vinden tussen Syrische en Nederlandse normen en waarden.”

 

Het vermogen om je aan te kunnen passen en je in een ander in te kunnen leven noemt Eliana nog als laatste punt waarin allochtone jonge vrouwen verschillen van hun autochtone leeftijdsgenoten. “Dat zijn twee enorme voorsprongen die ik en andere allochtone vrouwen wel hebben. Het feit dat ik in het buitenland ben opgegroeid heeft mijn mentaliteit veranderd. Ik ben ambitieuzer geworden en pak de kansen die ik krijg. Want het had ook anders kunnen zijn.”

Luister hier voor meer uitleg van prof. dr. Crul: