Category: Luca de Gooijer

De toekomst van de uitgeverij

De boekenwereld verandert in een sneltreinvaart. De enorme opkomst van e-books speelt hierbij een grote rol. Dit werd in één klap duidelijk toen in 2010 de online boekenverkoop met 350.000 verkochte e-books een stijging van 320% doormaakte. Ook dit jaar is er weer een krimp te zien en blijft de omzet van uitgeverijen dalen. Naast de komst van de digitale boeken is er nog een ontwikkeling gaande die wel eens een bedreiging voor traditionele uitgeverijen kan vormen. Steeds meer schrijvers kiezen er voor om hun boeken in eigen beheer uit te geven. En terwijl uitgeverijen steeds minder boeken uitbrengen, stijgen daarentegen de oplages per zelf uitgegeven boek.

Er zijn al verschillende succesverhalen ter bevestiging van zelf uitgeven als mogelijk business model. “Vijftig tinten grijs”, de wereldwijde bestseller van E.L. James, werd eerst als e-book en via print on demand werd aangeboden. Toen er vervolgens positief op werd gereageerd, bood de schrijfster haar werk ook aan bij een grote uitgeverij. Ook Sonja Bakker bracht haar boeken in eerste instantie zelf aan de man. Hoewel deze boeken uiteindelijk toch bij een uitgeverij terecht zijn gekomen, verschijnen er steeds meer platvormen die het uitbrengen van boeken in eigen beheer promoten en ondersteunen. 

 


“Wel of geen uitgeverij, je zult het uiteindelijk toch allemaal zelf moeten doen”


Gerda van Sleen gaf in 2010 haar eerste boek uit bij een traditionele uitgeverij. Momenteel schrijft ze druk aan

haar tweede roman, die ze hoogstwaarschijnlijk in eigen beheer uit gaat geven.

 

 

Een uitgeverij kan veel voor je doen, je zult toch uiteindelijk zelf je boek moeten promoten. Daar heeft de uitgeverij
volgens haar te weinig in gedaan. “Bovendien kun je dat tegenwoordig ook prima zelf doen” vult ze aan. “Het helpt 
enorm om zelf contact met de doelgroep te zoeken, lezingen te geven en je boek via social media onder de aandacht te brengen. Daar heb je geen uitgeverij voor nodig”. Daarnaast wil ze zelf de regie in handen hebben, en meer per boek verdienen. Nu ligt dit bij uitgeverijen rond de 10% van de verkoopprijs. Geef je een boek in eigen beheer uit, dan is een marge van 80% niet ongewoon.

Gevolgen voor uitgeverijen

Zodra er ontwikkelingen gaande zijn, zijn er altijd bedrijven die hierop inspringen. Zo verschijnen er steeds meer
self-publishingplatformen die inspelen op de wensen van schrijvers die zelf hun boek willen uitgeven. Eén van
bedrijven is Brave New Books. Hun filosofie luidt dat het voor iedereen mogelijk moet zijn om een boek uit te geven. Hoewel zij veel beginnende schrijvers stimuleren hun boek in eigen beheer uit te brengen, denken ze niet dat deze ontwikkeling ten nadele is van traditionele uitgeverijen. 

“De Nederlandse boekenmarkt is de laatste jaren gedaald, terwijl het uitgeven in eigen beheer juist is gestegen. Maar het is onmogelijk om vast te stellen of dat enig verband heeft met elkaar. Daar geloof ik persoonlijk niet in. Als je naar de bestsellerlijsten kijkt, staan daar nog heel weinig zelf uitgegeven boeken in, dus de toptitels komen voorlopig nog altijd van traditionele uitgeverijen.” Vertelt Ivo Haank, projectmanager van Brave New Books. 

“Voor heel veel titels is het uitgeven in eigen beheer een geweldige optie. Maar veel titels kunnen beter met een traditionele uitgeverij in zee gaan. Het uitgeven in eigen beheer is via Brave New Books technisch gezien vrij gemakkelijk gemaakt. Maar dat is slechts één kant van het verhaal. Hoe kom je aan een goed omslag? Welke regelafstand is geschikt voor mijn manuscript? Welke papiersoort? Hoe promoot ik mijn boek bij het grote publiek? Dat zijn allemaal vragen waar je in je eentje antwoord op moet weten te vinden als je een boek succesvol wilt uitgeven. Heel veel auteurs willen hier helemaal niet mee bezig zijn en laten dat aan een uitgeverij over. Deze uitgeverij heeft dan weer mensen in dienst die gespecialiseerd zijn in eerdergenoemde vakgebieden.”

“Je kunt niet simpelweg stellen dat een boek minder van kwaliteit is omdat het in eigen beheer is uitgegeven”

 

Ook doet inhoudelijk de kwaliteit van een zelf uitgegeven boek niet onder aan een boek wat via een uitgeverij tot stand is gekomen, vindt hij. “Brave New Books bestaat nu 2,5 jaar. In die tijd hebben wij duizenden boeken uitgegeven en elke dag komen er nog een paar bij. Het is dan ook niet vreemd om voor te stellen dat het ene boek bijzonder goed is, en het andere een stuk minder. Maar je kunt niet simpelweg stellen dat een boek minder van kwaliteit is omdat het in eigen beheer is uitgegeven.”

Arjen van Trigt, adjunct-directeur bij Boekencentrum Uitgevers denkt hier anders over; “De redactionele begeleiding is er vaak niet, de vormgeving is veelal geautomatiseerd en daardoor niet fraai. De meeste self-publishers werken met printing-on-demand, wat in afwerking net iets minder is dan offset-drukken.” Verder ziet van Trigt ook geen bedreiging in de opkomst van self-publishing ten opzichte van zijn uitgeverij. Bovendien hebben volgens hem bestaande auteurs geen merkbare voorkeur voor het uitbrengen van boeken in eigen beheer.

“Uitgeven is niet alleen een kwestie van een manuscript corrigeren, vormgeven en laten drukken. Het is ook begeleiding van de auteur, bepaling van de juiste vorm, distribueren en zorgen voor publiciteit. Hierin zijn uitgeverijen gespecialiseerd. Dit kan een auteur in theorie allemaal inkopen, maar dan moet hij veel geld uitgeven, draagt hij zelf het risico en moet hij ook nog eens veel doen. Dit zien auteurs vaak wel in, of anders komen ze er wel achter. Tot nu toe is het zelf-uitgeven gebleven bij een enkele auteur die met veel bombarie aankondigde dat hij zijn of haar boeken zelf ging uitgeven.” Aldus van Trigt.

 

“Tot nu toe is het zelf-uitgeven gebleven bij een enkele auteur die met veel bombarie aankondigde dat hij zijn of haar boeken zelf ging uitgeven”

 

Het ziet er dus niet naar uit dat uitgeverijen in de toekomst overbodig worden. Er blijven natuurlijk ook veel voordelen zitten aan het uitgeven via een traditionele uitgever. Zo hebben zij onder andere redacteuren in dienst, onderhouden zij contacten met drukkers en houden zij zich bezig met de vormgeving, selectie van papiersoort en lettertype. Ook de opslag, verzending en distributie wordt verzorgd in samenwerking met het Centraal Boekhuis. Dit brengt grote kosten met zich mee als een auteur zelf moet regelen. Kortom, wie meer zeggenschap en winst per boek wil behalen, zal toch eerst flink moeten investeren. Dit is een groot risico voor beginnende schrijvers.

Toch zullen uitgeverijen met de tijd mee moeten gaan om relevant te blijven. “Zorg dat boeken bij de gewone uitgeverij beter uit de verf komen, niet alleen qua uitvoering, maar ook qua positionering in de markt. En zorg dat de auteurs dat weten – dus communiceer je meerwaarde. Ontwikkel desnoods zelf een self-publishing lijn, zodat je deze dienst ook kunt aanbieden.” Aldus Arjen van Trigt. Ook uitgeverijen als Brave New Books die al een self-publishing service aanbieden blijven investeren in vernieuwing.  “Wij hebben een promotie-afdeling waar ook een innovatiemanager zit. Daar is ook Brave New Books uit voorgekomen. Brave New Books maakt ook gebruik van de nieuwste druktechniek Print-On-Demand. Deze wijze van drukken is heel geschikt voor titels die in eigen beheer zijn uitgegeven. Het is daardoor mogelijk om in oplage van één te drukken.”

Voor schrijvers die in eigen beheer willen uitgeven kunnen uitgeverijen dus alsnog een uitkomst bieden.
Vooralsnog lijkt de uitspraak van Ivo Haank op te gaan: “Uitgeven via traditionele uitgeverijen en uitgeven in eigen beheer bestaat al sinds jaar en dag samen en wij zien geen reden waarom dat de komende jaren niet meer zou kunnen.”

 

books 2