Categorie: Dieuwe Beersma

Leidt de religieuze kloostergemeenschap Taizé tot verzoening binnen de christelijke gemeenschap?

Een groep jongeren loopt in Praag metrostation Letnany uit. Wat ze aantreffen is niet het prachtige centrum van de Tsjechische hoofdstad, maar een lege buitenwijk. Ze lopen door de kou en een ijzige wind naar een enorme congreshal. Hun weg naar het megacomplex is bezaaid met jongeren met verschillende geloofsovertuigingen. Protestanten, katholieken orthodoxen, maar ook ongelovigen. 30.000 jongeren die samenkomen voor de jaarlijkse Europese Ontmoeting van de oecumenische (religieuze) kloostergemeenschap uit Taizé. Een gemeenschap die verzoening tussen de verschillende stromingen binnen het Christendom als doel heeft. Maar is dit wel mogelijk, en hoe wordt hier binnen de religieuze gemeenschap tegenaan gekeken?

Onder de jongeren is ook Maria Ciakowska, een katholiek meisje uit Poznan. Zij is een van de velen die helemaal alleen naar Praag is afgereisd om een week bij de Taizé ontmoeting aanwezig te zijn. Met haar loop ik het terrein op. In een informatieboekje van Maria lees ik dat maar liefst 5 hallen van het Praagse congrescentrum voor deze gebeurtenis zijn afgehuurd om alle mensen te kunnen faciliteren.

Feitenvideo over de internationale ontmoeting in Praag:

Het is etenstijd, dus we lopen de hal in waar het eten wordt uitgedeeld. In de immense hal  loopt de enorme groep mensen door een haag van Taizé vrijwilligers die eten uitdelen. We zijn ooggetuige van een enorme logistieke operatie. Tijdens de week werd naar schatting 105.000 appels, 100.000 mandarijnen, 22.000 kg brood en meer dan 500 pallets voedsel geconsumeerd.

De eetvoorziening is niet het enige dat de enorme logistieke operatie die Taizé heet behelst. De 30.000 jongeren worden opgevangen bij gastgezinnen en schoolgebouwen. 150 kerken en scholen openen hun deuren voor de bijeenkomsten. Maria is erg positief over de organisatie. ‘Het is erg goed georganiseerd. Ik kwam bijvoorbeeld maandagavond laat aan maar toch werd er een goede accommodatie voor me georganiseerd in een gastgezin. Ze hebben me gelijk alles verteld, waar de bijeenkomsten waren, hoe ik daar kon komen met de tram en metro. De faciliteiten voor het bidden en discussiëren zijn in orde en alles loopt naar mijn mening gesmeerd.’

Het avondgebed. We zitten op de grond, met een kaars in de hand, omringd door duizenden mensen die in stilte naar het altaar kijken. De dienst begint, er wordt een bandje aangezet. Door de doodstille zaal schalt een stem over de duizenden aanwezigen. Het is de stem van broeder Alois, leider van de Taizé gemeenschap. Hij spreekt zijn wensen nogmaals uit: de christelijke gemeenschap onder één dak krijgen.

Predikant Marloes Meijer van protestante gemeente de Dorsvloer in Spijkenisse benadrukt het belang van verzoening binnen de christelijke gemeenschap. Zij is zelf vaak bij Taizé bijeenkomsten geweest. ‘Het is natuurlijk eigenlijk te zot voor woorden dat er allemaal verschillende kerkjes zijn, die allemaal een soort van concurrentie voelen naar elkaar. Het zou natuurlijk heel mooi zijn als je met elkaar in vrede en solidariteit, de grote thema’s van Taizé, samen kan leven. In alle verscheidenheid en diversiteit die er gewoon mag zijn.’

 Mijn interview met Marloes Meijer:

Zodra het laatste woord de luidsprekers verlaten heeft wordt een lied ingezet. Het orkest begint de spelen en het geritsel van de liederenboekjes gaat als een golf van voor naar achter de zaal. De kaarsen op de eerste rij worden aangestoken. Wat volgt is een kettingreactie van mensen die elkaar de kaars aansteken. De liederen zijn één of twee zinnen lang en worden continu herhaald.

Heidi Schröder organiseert Taizé ontmoetingen in de protestantse Grote kerk in Zwolle, en vertelt mij over de functie van het zingen tijdens de Taizé dienst. ‘Ik merk zelf dat zingen een goede manier kan zijn om ergens bewust van te worden. In Taizé worden maar hele korte verzen, zinnen uit de bijbel, gezongen. Ik denk dat dit een hele goede manier is om bewust te worden van wat je nou daadwerkelijk aan het zingen bent. Je krijgt echt de kans daar over na te denken terwijl je aan het zingen bent. Zingen in Taizé is ook bijzonder omdat duizenden jongeren bij elkaar zijn, en dat creëert een gevoel van gemeenschap.’

Na de zang volgt een stilte van 8 minuten. De gedachte hierachter is, dat de stilte als een gebed in je onderbewustzijn een plaats vindt, en zo de hele dag kan dienen als meditatief, stil verlangen naar God.

Volgens de Taizé gemeenschap maakt het niet uit wat de leer is waar je voor staat. Het gaat om vertrouwen. Vertrouwen op God, vertrouwen in elkaar. Er wordt niet geleerd dat mensen zondaars zijn die, als ze niet het offer van Jezus accepteren en vertrouwen op het kruis, voor eeuwig verloren zullen gaan. De Taizé leer is een leer van vroom leven met een goddelijke insteek die de mens zal verbeteren in het leven met zijn medemens. Het gaat om Gods liefde, om gemeenschap met elkaar.

Deze leer kan echter niet op onvoorwaardelijke steun van de gehele Christelijke gemeenschap rekenen. Als er dan ook nog over kaarsen, iconen en meditatie gesproken wordt, weten veel voornamelijk gereformeerde gelovigen helemaal niet meer waar ze aan toe zijn. Ze zien Taizé als vage religiositeit en vrijzinnigheid. Er wordt volgens hun in de discussiegroepen in Taizé te weinig uit de Bijbel gelezen. Het gevaar van een subjectieve en eigenwillige geloofsbeleving is groot.

Marloes Meijer kan zich hier niet in vinden. ‘Dat subjectieve dat geloof ik wel, maar elke geloofsbeleving, hoe orthodox, behoudend, vrijzinnig of wat dan ook heeft een mate van subjectiviteit. Je leest de bijbel op je eigen manier of het is de kerk of de predikant die bepaalt hoe jij de bijbel interpreteert. Of je opvoeding speelt daar in mee, dus geloofsbeleving is altijd subjectief! Maar in die subjectiviteit is iets wat wij delen en dat is het volgen van Jezus, het geloven in God en het proberen om met elkaar op deze aarde het koninkrijk werkelijkheid te maken. Dat je daarmee soms je eigen grenzen over moet is een boodschap die wij als kerkgemeenschappen ons aan moeten trekken. Naar mijn ervaring word er ook voldoende uit de bijbel gelezen in de discussiegroepen. Alle jongeren hebben elke dag een Bijbelstudie, waarbij gewoon een Bijbeltekst centraal staat.’

Maria gelooft ook in de verzoening ‘Taizé stimuleert verzoening binnen de christelijke gemeenschap omdat het niet te veel verplichtingen kent. Het geeft je de ruimte om gedachten uit te wisselen met mensen die anders denken en een andere achtergrond hebben. Het gaat om gemeenschap, vroom leven, we geloven in God en proberen zo goed mogelijke mensen te worden als we maar kunnen zijn.’

Het lijkt erop dat Taizé dus daadwerkelijk toewerkt naar meer verzoening in de christelijke gemeenschap. Marloes Meijers bevestigt dat. ‘Taize laat zien dat je kan samenleven in alle verscheidenheid en diversiteit. Dat je elkaar wel kan steunen, accepteren en respecteren. Het mooie is dat in Taizé dat gebeurt en dat die jongeren daarmee een voorbeeld geven aan alle mensen.’