Category: Annemiek Hummelink

Hoe ver kun je gaan?

Zodra de bekende komiek Braboneger een melding krijgt dat zijn Facebook account niet aan de voorwaarden van het netwerk voldoet, weet hij zeker dat dit om zijn naam gaat. ‘Ik heb me eigenlijk nooit zorgen gemaakt om het woordje neger in mijn naam.’ Net als in deze situatie is het vaak onduidelijk wat geoorloofd is op social media. Worden mensen hierdoor monddood gemaakt of slaan zij hierin juist door? 

Racisme is de meest voorkomende vorm van discriminatie op social media. Op de netwerken Facebook en Twitter wordt het meest gediscrimineerd, dit komt omdat iedereen hier tegenwoordig een account op heeft. Daarnaast is social media natuurlijk erg makkelijk om op te discrimineren. ‘Mensen hoeven geen direct (oog)contact te maken, hierdoor is het gemakkelijker voor hen om anderen via het internet pijn te doen’, vertelt social media expert Jan Willem Alphenaar. De netwerken kunnen zelf hun richtlijnen trekken en bijvoorbeeld één lijn trekken met de wet. Zij hebben de meeste invloed om racisme tegen te gaan. Maar hoe liggen deze grenzen eigenlijk? En zijn deze grenzen dan ook streng genoeg?

 

goede-brabo-afdrukkie

 

 

Richtlijnen

Artikel 1 en Artikel 7 uit de Nederlandse Grondwet slaan op deze kwestie. Artikel 1 houdt in dat discriminatie niet is toegestaan. Hier tegenover staat Artikel 7, het recht op vrijheid van meningsuiting. Twee grondwetten die elkaar met elkaar botsen. Aangezien Twitter en Facebook beide Amerikaanse netwerken zijn, dit lijkt nog meer verwarring te geven. Goed om te weten is dat deze netwerken een eigen afdeling in Nederland hebben, hier wordt alles binnen ons land geregeld. Voor alle social media platforms geldt dat hun gebruiksvoorwaarden vaak op gespannen voet staan met de nationale wetgeving. Nationale overheden proberen soms een platform onder druk te zetten. Bijvoorbeeld door te dreigen met een blokkade als de richtlijnen van het netwerk teveel van de wetgeving afwijken. Google heeft hier bijvoorbeeld veel last van. Zij hebben al diverse concessies moeten doen, bijvoorbeeld aan de Europese wet van Auteursrecht. Sinds 2014 is Twitter zelfs in heel Turkije geblokkeerd, daar werd het gezien als een ‘vloek’.

 

Twitter heeft strengere regels dan Facebook, maar toch verschillen de regels niet gigantisch veel van elkaar als het om racistische uitingen gaat. Twitter heeft echter wel de meeste verandering doorstaan. Zij begonnen als platform waarbij vrijheid van meningsuiting voorop stond, racistisch of niet. Trendwatcher Paulus Veltman vertelt: ’De discussie over abusieve content (racisme) is de laatste tijd veel relevanter geworden vanwege het toegenomen trollen: het online berichten plaatsen met als doel emotionele reacties van personen uit te lokken. Het gaat alleen nog maar om beledigen en de aandacht die dat geeft. Celebrities hebben er veel last van, maar ook politieke en ethische discussies lopen tegenwoordig snel uit op vuilspuiterij. Op de sociale platforms is dit dweilen met de kraan open, omdat het verwijderen van een account op lange termijn niet helpt.’ Twitter heeft een paar weken geleden op hun blog gemeld dat zij het melden van abusieve content gemakkelijker gaan maken. Hierdoor kunnen zij racisme op hun netwerk beter bestrijden.

 

Strijd tegen racisme

Er zijn verschillende organisaties die de strijd met discriminatie aan proberen te gaan. MIND (Meldpunt Internet Discriminatie Nederland) en MDI (Meldpunt Discriminatie Internet) hebben als doel om discriminatie geen podium te geven. Zij krijgen dagelijks vele meldingen binnen van de meest grove racistische uitingen op het internet. Zij melden dit meerdere keren bij het netwerk. Als zij hier uiteindelijk niks mee doen, dan gaat MIND naar het Openbaar Ministerie zodat er eventueel een strafzaak kan worden aangelegd.

 

 

Cijfers

Er kwamen in 2011 6391 klachten binnen over discriminatie op social media, hiervan was 45,7% gericht op ras. Zoals eerder vermeld vonden de meeste racistische uitingen plaats op Facebook en Twitter. De afgelopen jaren is dit alleen maar gestegen.  In 2013 kwam er overigens wel een flinke piek in deze stijging. Dit kwam vooral door het heftige debat rondom Zwarte Piet. Tijdens die discussie zijn er 100 meldingen binnen gekomen van racistische uitingen op Facebook. Van 94 gevallen is ook echt werk gemaakt, van een aantal is zelfs een strafzaak aangelegd. Vorig jaar waren er in totaal 193 strafzaken naar aanleiding van racisme, hiervan zijn er 102 daadwerkelijk strafbaar beoordeeld. In 2012 deed het MDI achttien keer aangifte van overtreding van art. 137c t/m 137g van het Wetboek van Strafrecht. Dit houdt in dat de uitingen extreem racistisch of discriminerend waren. Twitter weigerde in eerste instantie om wat met de meldingen te doen, maar uiteindelijk hebben zij hun beleid aangepast. Zij hebben een report systeem toegevoegd op hun website. Hiermee kun je het beheer van Twitter op de hoogte stellen als er een bericht is geplaatst dat naar jouw mening niet thuishoort op het netwerk. Twitter handelt echter alleen nog via de Amerikaanse wetgeving en discriminerende berichten worden alleen verwijderd als ze aanzetten tot haat of geweld. Toch werden er in 2013 nog maar twee strafzaken strafbaar beoordeeld.

grafiiiiiiiiek

In sommige extreme gevallen doet het MDI directe aangifte, zonder eerst een melding bij het netwerk te doen. De belangrijkste reden voor een goede strafrechtelijke aanpak is om te laten zien dat niet alles mag en kan op het internet: ook op het internet kent vrijheid van meningsuiting toch echt een grens. Het nadeel van de aangifte is dat het soms jaren duurt tot de eventuele veroordeling. De uitingen blijven dan gewoon op het internet staan, waardoor mensen keer op keer weer beledigd worden vanwege de ‘oude’ uitingen. Racisme blijft een lastig begrip, omdat iedereen er een eigen invulling aan geeft. In de VS is het begrip inmiddels zelf opgerekt met ‘radicale-stereotypen’, waardoor bijvoorbeeld sportclubs strafrechtelijk worden gedwongen om een term uit hun naam te schrappen. Zoals ‘Indians’.

 

 

Blik op de toekomst

Racisme zal in de toekomst zeker blijven toenemen. Dit laat de stijgende lijn van de afgelopen jaren zien. De woordvoerster van MIND Nederland denkt dat de netwerken zich hier op aan zullen passen, maar zij denkt ook dat discriminatie met de tijd steeds meer getolereerd zal worden. J.W. Alphenaar:’ Ik denk dat mensen het op een gegeven moment ook wel zat worden. Steeds meer mensen gaan denken: ‘Joh, ik reageer niet meer.’ Er zit geen ontwikkeling of vooruitgang in. Het is altijd maar hetzelfde.’

grafiekjeeee

Braboneger heeft het zelf meegemaakt, hij wordt dagelijks gediscrimineerd op het internet vanwege zijn huidskleur. Ook krijgt hij veel nare reacties vanwege zijn naam. ‘Als ik naar mezelf kijk, ben ik niet bezig met andermans leven, als ik kwetsende dingen zie, dan klik ik het weg. Mensen moeten meer bezig zijn met hun eigen leven om verder te komen in de maatschappij. Mijn naam is een vorm van zelfspot. Natuurlijk, het woordje neger is beladen, maar op deze manier wil ik laten zien dat het luchtig gebracht kan worden. BraboTurk komt, FrieseNeger komt, deze jongens schaamden zich hier waarschijnlijk voor, maar die jongens hebben een grote stap gemaakt. Dus heb ik deuren geopend voor mensen met een etnische achtergrond die ook zoiets wilden gaan doen. Nederland wordt misschien zo een multiculturele samenleving die wel geaccepteerd wordt. Nu zijn er nog veel verschillen, dit botst helaas nog te vaak. Dus ik ben blij dat ik deze stap heb kunnen maken.’ Braboneger heeft uiteindelijk zijn account op Facebook weer terug gekregen.

 

Beluister hieronder de rest van het interview met Braboneger

 

Ik heb een feitenvideo gemaakt om de basisinformatie over discriminatie op social media voor je op een rijtje te zetten.