Categorie: Annemarijn van Elderen

“Het is de kunst om als boekhandel mee te bewegen”

 Is de boekwinkel ten dode opgeschreven?

Boekwinkels, 20 jaar geleden niet uit het straatbeeld weg te denken. Tegenwoordig is het niet meer vanzelfsprekend om in elk dorp of stadje een boekhandel te vinden.

Uit onderzoek van het CBS blijkt dat het aantal boekwinkels in Nederland met maar liefst 20% is afgenomen in de laatste 7 jaar. In 2014 telde Nederland 765 boekwinkels, dit waren er in 2007 nog bijna 1000.

 

Grafiek cbs boekwinkels

 

(klik op de afbeelding voor de volledige versie)

Waarom zijn er minder boekwinkels?

Om initiatieven te vinden die boekwinkels kunnen redden van de financiële ondergang is het allereerst belangrijk om te weten waarom er steeds meer boekwinkels verdwijnen.

Door de financiële crisis geven mensen nu minder geld uit aan boeken, dan in voorgaande jaren

Technologische ontwikkelingen zoals het online winkelen, tablets en e-books hebben ook invloed op het aantal winkels. Zo steeg het aantal internetgebruikers dat wel eens een boek online koopt met ruim een kwart in de periode 2007-2013.

Ook boekwinkel Goedhart uit Zwolle heeft het moeilijk vertelt Joost Goedhart, eigenaar van de vestigingen Zwolle, Hasselt en Assen.

“In 2007 hebben we de vestiging in Assen overgenomen en achteraf was dat precies het verkeerde moment vanwege de economische crisis. Dus zijn wij nu volop in beweging, al jaren eigenlijk, om te zien hoe wij kunnen overleven.

We hebben te maken gehad met crisis. We hebben tegelijkertijd te maken gehad met een enorme internet boost door alle webshops die opeens opkwamen, waardoor de grote ‘hoos’ van aankopen van een jaar of 10 geleden voorbij is. Er werd toen enorm veel aangeschaft. Mensen zijn nu gaan nadenken over hun geldbesteding en komen tot de ontdekking dat ze veel ongelezen boeken op de plank hebben staan. Gewoonweg omdat ze dat toen gekocht hebben omdat ze het leuk vonden. Het zag er leuk uit of ze wilde het altijd graag al hebben. Wij merken dat mensen wat terughoudend zijn. Alhoewel we de indruk hebben dat de boel weer een beetje op gang komt de laatste tijd.

We zijn een groeiende onderneming sinds 1987, de groei is er nu inmiddels wel uit. Ons hoogtepunt was in 2008, toen zaten we op 25 werknemers. Maar inmiddels zijn we gehalveerd. Ook in omzet en personeelsleden zijn we behoorlijk teruggelopen. “

Een week na het interview blijkt dat meneer Goedhart zijn vestiging in Assen moet sluiten. Hij kan het financieel niet meer rond krijgen.

 

Wat zou de oplossing kunnen zijn?

Online actief

Social media is tegenwoordig niet meer weg te denken uit het dagelijks leven. Vrijwel iedereen maakt dagelijks gebruik van Facebook, Twitter, Whatsapp en Instagram. Het is van groot belang om als boekwinkel goed online  ‘zichtbaar’ te zijn. Door de boekwinkel, maar ook acties online te ‘promoten’, voelen mensen zich betrokken bij de boekwinkel en nemen ze sneller deel aan de actie.

Ook Joost Goedhart bevestigt dit:

Wat wij merken is dat het werken met een goede en up-to-date website werkt. Zeker Facebook doet veel. Twitter ook wel maar alleen maar op een bepaald niveau. Wij merken dat mensen reageren op welke vorm van contact dan ook. Onze website is de etalage zoals vroeger de fysieke etalage was. Vroeger stonden er altijd mensen voor.  Dat tijdperk is nu bijna voorbij. Het is nu zo dat je website je etalage moet zijn. Als het goed is. Bij ons is het dus nog niet goed.”

Het hebben van een goede website of webshop is van groot belang. Dit komt doordat de boekwinkels niet alleen concurrentie ervaren van boekwinkels in hetzelfde dorp of stad, de 120 webwinkels waarop boeken voordelig te bestellen zijn zorgen óók online voor een heleboel concurrentie.

 

Een nieuw concept

Consumenten zijn tegenwoordig niet alleen ontzettend lui. Geef maar toe, ook jij bestelt liever vanaf de bank in je woonkamer een boek dan dat je door weer en wind naar de boekwinkel moet fietsen. Daarbij willen consumenten tegenwoordig graag geëntertaind worden tijdens het winkelen. Een boekwinkel vol met boekenkasten voldoet tegenwoordig niet meer aan de verwachtingen. Consumenten verwachten een bijzondere winkelbeleving waardoor zij sneller geneigd zijn om een winkel binnen te stappen. De winkelbeleving zal ook bij boekwinkels veranderd moeten worden. Dat boekwinkels met ‘een beetje extra’ het beter doen in de boekenbranche bevestigt Judith Schellingerhout van de Koninklijke Boekverkopers Bond.

(Scroll voor het gehele interview naar beneden)

Een boekwinkel die het verkopen van boeken héél anders aanpakt is boekwinkel Waanders in de Broeren in Zwolle. Deze gigantische boekwinkel is gevestigd in een oude kerk. Het concept ‘boekwinkel’ is hier naar een heel ander niveau getild, zo vertelt Bertrand Maas, medewerker bij boekwinkel Waanders. Naast de verkoop van boeken is hier een restaurant, maar ook een toeristen informatiepunt te vinden.

“Het concept van de boekwinkel is door de directeur Wim Waanders verzonnen. Hij is heel lang bezig geweest met het bedenken. Hij wilde wat anders dan een boekwinkel met alleen maar boeken. Hij vond dat het tijd was om andere producten te verkopen die gelinkt zijn aan boeken. Spelletjes, puzzels of bij de kookboeken servetjes en kookgerei maar ook speciale wijnboeken met wijn. Op die manier is hij tot dit concept gekomen.

Het gaat hartstikke goed met ons. We zijn natuurlijk een enorme publiekstrekker, ook omdat het natuurlijk een heel apart concept is met alle boeken en alle schoonheid van het pand. Je kunt het oude van de kerk uit 1466 nog goed zien waardoor de boekwinkel echt wonderschoon is. Hier komen natuurlijk heel veel mensen op af en daardoor verkopen we ook veel boeken.

Er zijn erg veel boekhandels gestopt de laatste 10 jaar. Maar er zijn ook boekhandels in Nederland die het eigenlijk altijd wel relatief goed hebben gedaan, en het ook goed blijven doen omdat ze steeds weer moderniseren of inventief zijn of evenementen organiseren. 

Wij organiseren veel activiteiten, zoals lezingen, signeren of presentaties van boeken en concerten. Ook hebben wij natuurlijk een heel fijn restaurant met een mooie menukaart. Dat maakt het natuurlijk ook erg aantrekkelijk. Het is deze combinatie waardoor onze boekhandel een succes is.”

 

Landelijke campagne #mynextread

De Koninklijke Boekverkopers Bond  en de EIBF European and International Booksellers Federation vinden het tijd voor actie. Zo is de boekbond vanaf 1 juni gestart met de inspiratie campagne #mynextread.

Marjon Lijzen, werkzaam bij de boekbond en EIBF, vertelt.  “My next read is een initiatief om consumenten weer naar de boekhandel te krijgen. Het is een inspiratie campagne. Het is de bedoeling dat mensen een foto maken met het boek dat ze gaan lezen en dit via social media verspreiden en daarbij gebruik maken van de hastag #mynextread. Daarmee tonen de deelnemers in heel Europa aan dat ze boeken bij lokale boekhandels willen kopen. “

Het doel van dit initiatief is het steunen van de boekwinkels door middel van social media.

“ De boekenbranche wordt in toenemende mate bepaald  en geraakt door politieke beslissingen.  Deze beslissingen worden voor een groot deel op Europees niveau genomen. Voor boekverkopers is er een permanente lobby in Brussel actief. Om aan de boekwinkels te laten merken dat wij ze steunen hebben wij de campagne my next read opgericht. “

De campagne zal ook lokale boekwinkels helpen. “Het effect is natuurlijk niet direct meetbaar, daarom is het ook een inspiratie campagne. Maar middels de hastag mynextread laat je wel zien dat mensen boeken lezen en dat ze naar de winkel gaan om boeken te kopen.”

Wil jij ook je plaatselijke boekhandel steunen? Koop dan een boek en maak hiervan een foto en post deze op social media met de hastag #mynextread.

Of kijk op de website  voor meer informatie.

 

Conclusie

Het antwoord op de vraag ‘Wat voor initiatieven zijn er mogelijk om de boekwinkels van de financiële ondergang te redden?’ is erg uiteenlopend.

Er zijn enkele initiatieven waar boekwinkels mee aan de slag kunnen.

Allereerst zijn social media en het ‘online verkopen’ onmisbaar voor een boekwinkel. Geen enkele branche kan om de kracht van social media heen. Zo ook de boekenbranche niet. Boekwinkels zullen hun weg online moeten gaan vinden zodat zij, niet alleen in een dorp of een stad, maar ook online goed zichtbaar zijn. Hierdoor zullen mensen uiteindelijk ook interesse krijgen in de fysieke boekwinkel.

Het concept van de boekwinkels zal komende jaren erg veranderen. De boekwinkels die inventief inspelen op de behoefte van de consument naar extra winkel beleving hebben een goede kans om te overleven.

Doordat de economie, de technologische ontwikkelingen maar ook de politiek effect hebben op de boekenbranche zijn er ook landelijke initiatieven opgezet.  Zo wordt de Boekenweek, de Kinderboekenweek en de maand van het spannende boek georganiseerd door de CNPB (Stichting Collectieve Bropaganda van het Nederlandse Boek). De CNPB zorgt voor de landelijke promotie van boekwinkels. Ook is de campagne #mynextread gestart om lokale boekwinkels een steuntje in de rug te geven.

 

Ben jij benieuwd hoe de Koninklijke Boekverkopers Bond over de situatie van boekenbranche denkt? Luister dan naar het interview met Judith Schellingerhout, medewerkster van de KBB.

 

Joost Goedhart: “De boeken zullen nooit verdwijnen. Daar ben ik inmiddels wel waar van overtuigd. Ik heb een periode gedacht ‘dat zal wel eens kunnen’, maar dat geloof ik nu niet. Ik merk dat er mensen terugkomen van het digitaal gebruik. Zo hebben wij deze maand al meer agenda’s verkocht dan ooit enig jaar eerder. We zien dat mensen terugkomen van de digitale agenda, en dus weer een fysieke agenda willen. Het zal met boeken net zo gaan. Daar ben ik van overtuigd. Het zal echter nooit meer zo worden zoals het was, ook daar ben ik van overtuigd. De wereld is compleet veranderd en zal ook blijven veranderen en in beweging blijven. Het is de kunst om als boekhandel mee te bewegen.”

Dat het aantal boekwinkels komende jaren zal blijven dalen is zeker. Maar de boekwinkels die inventief blijven zullen zeker een goede kans maken om te blijven bestaan. 

 

 

Op zoek naar cijfers en feiten over de boekenbranche? Binnen 1 minuut ben jij op de hoogte van de valkuilen en eventuele oplossingen binnen de boekenbranche.