Provinciaal stemmen, waarom?

Over drie maanden kan er weer gestemd worden voor de Provinciale Staten. Over een langere periode gezien, is er sprake van een dalend verloop in de opkomst bij de Provinciale Statenverkiezingen, die met 47,8% in 2015 erg laag is. En dat is jammer, want zo is het provinciebestuur steeds minder representatief voor haar volk. Vooral onder jonge mensen is de opkomst bij de stembus mager. Hoe kan dat? En waarom zouden we wél gaan stemmen?

Ferenc van Damme is communicatiestrateeg en beleidsontwikkelaar ‘Participatie & Communicatie’ bij de provincie Overijssel. Als het specifiek gaat om de lage opkomst onder jongwassen kiezers, denkt Van Damme wel een belangrijke factor te kunnen noemen. “De lage opkomst komt volgens mij onder andere omdat de wereld zó aan het veranderen is, dat een heleboel jonge mensen sowieso niet meer meedoen aan de systemen uit de twintigste eeuw. Besturen, verenigingen, dorpsraden… Alle voorbeelden van die oude systeemwereld verliezen op dit moment aan belangstelling. De manier waarop politiek nu wordt aangeboden spreekt een heleboel mensen gewoon niet meer aan. Daarom zijn wij druk bezig met de vraag; wat dan wél?”

Die ‘wij’ is in dit geval de groep ‘Studio Vers Bestuur’. Van Damme maakt deel uit van deze Overijsselse beweging die onderzoek doet en experimenteert met manieren waarop het misschien anders zou kunnen. De gemeente Staphorst is op dit moment toneel van zo’n interessant experiment. Namelijk: wat gebeurd er als de gemeenteraad zelf niet langer allerlei besluiten neemt, maar meer de rol van coach op zich neemt om mensen uit Staphorst zelf beslissingen te laten nemen. Van Damme: “Daarvan leren we heel veel dingen op dit gebied. We doen eigenlijk héél veel praktijkexperimenten, met gemeenten, met waterschappen, en met groepen inwoners.”

“Als je politiek op hele andere manier aanbiedt dan heeft ineens iedereen een mening”

Toch stemmen

Van Damme benoemd het veranderend politiek klimaat en het effect daarvan, maar begrijpt van de andere kant niet dat jongeren níet gaan stemmen. Volgens hem moet men zich beter realiseren dat het gaat om hun eigen geld en hun eigen leefomgeving. “In vier jaar wordt hier beslist over wel een miljard euro. Tot nu toe is dit de énige manier waarop je invloed kunt uitoefenen. Als je niet gaat stemmen wordt er door allemaal oudere mensen besloten waar het geld heen gaat en dan krijg je helemaal níks van de dingen die voor jou interessant kunnen zijn. Je kan achteraf wel gaan protesteren wat er allemaal tegen jouw zin in besloten is, maar je bent zelf zo stom geweest om niet te gaan stemmen. Als je nu behoefte hebt aan beter openbaar vervoer, festivals of banen in Overijssel, ga dan in ieder geval naar de stembus.”

“Jouw geld, jouw leefomgeving.. Je bent hartstikke gek als je daar geen invloed op uit wilt oefenen.”

Brexit

Een interessant vergelijking is die tussen de lage opkomst van jongeren bij de stembus hier in Nederland, en de recente gebeurtenissen in Engeland. Bij het Brexit-referendum blijkt dat 90% van de mensen ouder dan 65 jaar is komen opdagen, tegenover maar 64% van de 18- tot 24-jarigen. De uitslag is daarom sterk bepaald door de oudere bevolkingsgroepen. Onderzoeken achteraf gaven aan dat 70% van de jongeren die wél stemden, tegen de Brexit waren. Jong Engeland zat dus helemaal niet te wachten op een afscheiding van de EU, en is daar nu dus mee blijven zitten. Een voorbeeld waarbij perfect te zien is hoe een hoge opkomst van jonge stemgerechtigden ontzettend bepalend kan zijn.

Door te stemmen kan je dus invloed op jouw gemeente en directe leefomgeving uitoefenen, maar dat is niet de enige macht die de kiezer aankomende maart heeft. Bart Eugelink is docent maatschappij en legt uit waarom de Provinciale Staten nu een sleutelrol kunnen spelen.

Democratie

Het is duidelijk dat er een aantal legitieme redenen zijn voor de grote afstand tussen jonge kiezers en de Provinciale Staten. Veranderende tijden en een bestuur dat qua gevoel ver van je af staat. Toch is kenbaar maken van je mening via de ouderwetse stembus op dit moment nog heel belangrijk. Van Damme: “Het maakt wel degelijk uit of de statenzaal hier vol komt de zitten met PVV-ers of mensen van GroenLinks. Het besef dat democratie van iedereen zou moeten zijn..”

Als je van plan bent om in Maart wél te gaan stemmen, kan de Provinciale Verkiezingen-stemwijzer  je misschien helpen bij het maken van een keuze: die wordt half januari gepresenteerd.

Maikel Kessing is 26, actief bij D66 en van plan om wél te gaan stemmen. Beluister hier zijn beweegredenen.