Staat de Groninger mentaliteit AZC’s in de weg?

Veel mensen vinden de mentaliteit van de Groningse bevolking maar stug en terughoudend en de negatieve berichtgeving over asielzoekers in de provincie heeft dit alleen maar versterkt. Ik ben gaan kijken of de komst en het vertrek van de centra invloed heeft gehad op de mentaliteit van de Groningers.

Stugge Noordelingen, menig Nederlander weet bij die twee woorden al over wie je het hebt. De Groningse bevolking staat al tijden bekend als een groep mensen waar moeilijk mee te praten valt. En de recente gebeurtenissen in de provincie waren niet bepaald bevorderend voor dit beeld.Denk bijvoorbeeld aan de aardbevingen en alle reacties die erop volgen. Vooral de asielzoekerskwestie, waarbij vooral dorpen als Oude Pekela en Muntendam slecht in het nieuws zijn gekomen, geeft de mentaliteit van de Groningers goed weer.Maar heeft deze kwestie de mentaliteit van de Groningers versterkt of juist veranderd?

“De provincie Groningen is van oudsher rood, socialisten dus. Dit zien we ook terug in de houding die de bevolking inneemt tegen veranderingen binnen de provincie, zoals een asielzoekerscentrum,” verteld Cees Aarts, hoogleraar sociologie aan de Rijksuniversiteit Groningen. “Deze conservatieve houding zorgt er ook voor dat de Groningers op een andere manier naar de asielzoekers kijken. Als een individu die toevallig een asielzoeker is dan de fout in gaat, is het oordeel snel gemaakt.” Aarts slaat de spijker op zijn kop, want individuele gevallen waren de aanleiding voor de protestacties in de provincie.

“Ik denk ook niet dat de komst van deze centra de mentaliteit van de Groningers erg veranderd heeft. De terughoudendheid die we zien bij de Groningers is niet nieuw. Al ver voor de komst van azc’s was er sprake van deze terughoudendheid, let er maar eens op hoe Groningers denken over de inwoners van de Randstad en omgeving. Er is sprake van een kloof tussenbeide culturen wat ervoor zorgt dat de Groningers terughoudend blijven,” legt Aarts uit.

Pekela

Interview met de burgemeester van Pekela

De Groningse gemeente Pekela kwam regelmatig in opspraak vanwege de azc’s. Onder andere PowNed maakte een video waarin burgers geïnterviewd werden over asielzoekers. In tegenstelling tot de reacties van de burgers in de video vond burgemeester Jaap Kuin de asielzoekers juist wel een verrijking voor de gemeente en hij betreurt het dat ze vertrokken zijn. “Het is hier nu best wel stil geworden, zonder het AZC.” Uit de enquête die ik afgenomen heb blijkt dat twee-derde van de deelnemers nooit het gevoel heeft gehad dat Pekela tegen het AZC was. Toch geeft een meerderheid aan het AZC niet te missen.

Uit de enquête blijkt ook dat veel Pekelders geen last hadden van het AZC, slechts 9% van de geënquêteerden gaf aan wel eens lastiggevallen te zijn door een vluchteling. Toch waren deze incidenten de aanleiding tot protestacties, geweld en uiteindelijk de beslissing dat er minder vluchtelingen in het centrum zouden komen. Uiteindelijk zou het centrum helemaal gesloten worden.

Interview met een demonstrant die vóór het AZC is

Ondanks alle commotie is de burgemeester toch trots op de inwoners van Pekela. “Ik voel mezelf ook steeds meer Pekelder. Ik hou wel van deze mentaliteit: het hart op de juiste plaats, maar de mond ook. Recht voor z’n raap, een woordenwisseling en dan geef je elkaar een hand en ga je verder.Dat is denk ik wel de mentaliteit hier.” De burgemeester gaat er niet van uit dat er iets aan deze mentaliteit gaat veranderen, ook niet nu het AZC weg is.“Ik ben natuurlijk nog niet zo heel lang burgemeester hier en ik heb Pekela niet meegemaakt vóór het AZC, maar ik weet wel hoe de Pekelder mentaliteit nu is en die is, ten opzichte van de tijd met het AZC,  onveranderd.”

Sluiting

Inmiddels heeft het COA besloten om verschillende azc’s te sluiten, waaronder ook een aantal in Groningen. “We leggen vooraf vast hoelang een azc in een gemeente blijft,” verteld Jacqueline Linders van het COA. “Deze overeenkomsten zijn vaak voor twee jaar, als deze periode afgelopen is verlengen we of besluiten we om het centrum te sluiten.”

“In deze overeenkomsten kan een clausule worden opgenomen, welke ervoor zorgt dat zowel de gemeente als het COA het centrum eerder kan sluiten dan gepland.” Zo kan het COA besluiten om deze clausule te activeren mocht de toestroom van het aantal asielzoekers tegenvallen. De gemeente heeft dus ook de optie tot sluiting, maar dit komt bijna nooit voor.  

Met de sluiting van de centra keert de rust terug in enkele dorpen. “De komst van de centra heeft de mentaliteit van de Groningers niet veranderd. Misschien hebben de centra het gevoel van terughoudendheid juist wel versterkt,”  concludeert Aarts.