Weegt keuzevrijheid zwaarder dan onze gezondheid?

In Nederland zijn we vrij om te kiezen of we onze kinderen wel of niet laten vaccineren. Deze vrijheid hebben we dankzij artikel 18 van de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens; namelijk het recht op vrijheid van gedachte, geweten en godsdienst. Deze vrijheid heeft de laatste tijd voor discussie gezorgd. Minder mensen laten hun kinderen vaccineren en er zijn vaker uitbraken van infectieziektes. Dit heeft ertoe geleidt dat de Tweede Kamer nadenkt over een mogelijke vaccinatieplicht op scholen en dagverblijven. Maar kan dit eigenlijk wel als deze vrijheid een recht is? En hoe vrij mogen wij als Nederlanders zijn, als deze vrijheid mogelijk de volksgezondheid in gevaar brengt?

 

Vergeleken met 100 jaar geleden komen veel infectieziekten in Nederland nog nauwelijks voor. Dit komt deels door de instelling van het Rijksvaccinatieprogramma, maar ook omdat we gezonder eten en beschikken over betere gezondheidszorg en hygiëne. Na invoering van de vaccinaties binnen het Rijksvaccinatieprogramma is al snel vooruitgang te zien. Dit blijkt uit een rapport waarin het effect van het Rijksvaccinatieprogramma is onderzocht. Binnen tien jaar na invoering van de vaccinaties is tachtig procent van de Nederlanders immuun voor de ziektes waarvoor is gevaccineerd. Volgens de website van het Rijksvaccinatieprogramma is het gewenste percentage 95 procent, omdat mazelen zich snel kan verspreiden als meer dan vijf procent van de mensen niet immuun is.

 

Antroposofisch arts Rineke Boerwinkel

In 2019 daalde het aantal Nederlanders dat immuun is naar negentig procent. Dit leidde tot discussie binnen de Tweede Kamer die kwam met een voorstel om vaccineren verplicht te stellen op scholen en dagverblijven. Niet iedereen is het met deze verplichting eens, bijvoorbeeld de antroposofen. Zij geloven dat niet dodelijke infectieziektes in sommige gevallen juist een heilzame werking kunnen hebben en kinderen kunnen helpen bij hun ontwikkeling. Ook antroposofisch arts Rineke Boerwinkel is tegen een verplichting. Zij vindt dit ten eerste ingaan tegen het recht op een vrije levensovertuiging, maar twijfelt ook over de effectiviteit van een verplichting. Een vaccinatie is namelijk nooit honderd procent effectief. Er kunnen altijd nieuwe mutaties ontstaan waartegen de vaccinatie niet helpt.

 

Het nieuwe wetsvoorstel is nog niet aangenomen, maar sommige dagverblijven weigeren al wel ongevaccineerde kinderen. Zo ook kinderopvang Berend Botje. Merel Braakman is orthopedagoog bij de opvang en is veel betrokken geweest bij de totstandkoming van dit nieuwe beleid. Zij geeft aan dat Berend Botje deze beslissing heeft genomen om vooral de jonge baby’s te beschermen die te jong zijn voor een vaccinatie en daardoor extra vatbaar. Een ziekte als de mazelen kan juist voor die groep erge gevolgen hebben, ook al wordt mazelen hier in Nederland niet als een dodelijke ziekte gezien. Het weigeren van ongevaccineerde kinderen gaat volgens Braakman niet tegen de vrijheid van levensovertuiging in en kan dus niet gezien worden als discriminatie.

“Een slager mag ook zelf kiezen aan wie hij zijn worst verkoopt. Als dat een halal-slager is kiest hij eigenlijk ook zijn doelgroep. Dit is met de kinderopvang niet anders. Het is geen recht zoals het onderwijs wel is.”

 

 

Ook Menke Smit, moeder van de negen maanden oude Juda, vindt dat het overdragen van infectieziektes een stuk sneller gaat nu de wereld door reizen kleiner is geworden. Zij vindt dat ouders niet alleen verantwoording dragen over hun eigen kind, maar zich ook bewust moeten zijn van de gevolgen voor andere kinderen.

 

Professor Heidi Larson

Naast Merel Braakman is ook professor Heidi Larson van mening dat een vaccinatieplicht geen inbreuk is op de mensenrechten. Larson is directrice van het Vaccin Confidence Project (VCP). Dit is een onderzoeksgroep die voorlichting geeft over vaccinaties. Daarnaast houden zij toezicht op het vertrouwen dat mensen hebben in de vaccinatie programma’s van verschillende Europese lidstaten. De VCP heeft onderzoek gedaan naar het vertrouwen in vaccinaties in de EU in 2018. Uit de resultaten blijkt dat een groot gedeelte van de respondenten positief zijn over de vaccinatieprogramma’s. Volgens Larson schommelt dit vertrouwen jaarlijks. De oorzaak van deze schommelingen zijn de verschillende groeperingen die sceptisch zijn over vaccinaties. Er is altijd al wel een groep geweest die de veiligheid van vaccinaties in twijfel trekt. Wel is er een groeiende groep mensen die hun kinderen niet laten vaccineren omdat ze vertrouwen op natuurlijke wijzen van heling. Larson benadrukt dat deze manier van denken niet schadelijk hoeft te zijn, maar niet zal bijdragen aan een beter immuniteit voor infectieziektes.

 

 

Larson is van mening dat een vaccinatieplicht geen slecht idee is. Meerdere Europese landen hebben hier al voor gekozen. In Duitsland krijgen ouders zelfs een boete als ze hun kind niet laten vaccineren. Vrije keuze van levensovertuiging is inderdaad een mensenrecht, maar Larson zegt dat er in diezelfde verklaring ook staat dat je anderen geen kwaad mag doen. En daarom is het ook onze verantwoordelijkheid om in bijvoorbeeld een school andere kinderen niet in gevaar te brengen.