Leuker leren met serious games

‘‘Neem Pokémon Go, bijvoorbeeld.’’ Carlo Visser, derdejaars student gamedesign, trekt de definitie van een serious game behoorlijk breed: ‘‘Een serious game is voor mij een spel waar je iets van leert of waarmee je een doel behaalt. Pokémon Go heeft mensen echt geholpen met het overwinnen van angsten en met gewichtsverlies.’’ Daan Stout, Carlo’s stagegenoot, is het niet met hem eens: ‘‘Ik vind Pokémon Go helemaal geen serious game, want het helpen van mensen is nooit het doel geweest.’’ Carlo en Daan lopen stage bij 038Games, waar ze op dit moment werken aan een serious game voor de Politieacademie. Wat is een serious game eigenlijk? Carlo en Daan zijn niet de enigen die hierover van mening verschillen.

 

Volgens Wim Trooster, hoofddocent e-learning op Hogeschool Windesheim en onderzoeker naar de effecten van games in het onderwijs, is een serious game een spel dat kan worden ingezet als leervorm. ‘‘De naam zegt het al, een serious game is bedoeld voor serieuze doeleinden. Deze worden dus niet alleen gespeeld voor het plezier, want dat noem je een entertainment game.’’ Deze twee kunnen soms erg dicht bij elkaar liggen. ‘‘Neem bijvoorbeeld het spel Rollercoaster Tycoon. Hier is het de bedoeling dat je een pretpark zo goed mogelijk runt. De game is gemaakt voor entertainment, maar wordt ook ingezet in het onderwijs. Studenten leren hiermee onder andere hoe je een bedrijf runt.’’

 

Hoe effectief zijn serious games in het onderwijs?

Sinds een aantal jaren wordt er pas echt onderzoek verricht naar het effect van serious games in het onderwijs. Volgens Wim Trooster is het erg lastig om te constateren dat games effectief zijn. ‘‘In een onderzoek worden de effecten van één specifieke game onderzocht. Er wordt dan gekeken in hoeverre informatie langer blijft hangen en of er meer geleerd wordt. Het probleem is dat de bevindingen van de ene game niet opgaan voor de andere game. Dus hoe kun je dan constateren dat games effectief zijn?’’ Volgens Trooster moet je het omdraaien. ‘‘Als een game effectief blijkt te zijn, waar ligt dat dan aan? Welke elementen zorgen ervoor dat een serious game slaagt? Dat is op dit moment onze zoektocht.’’

 

 

Voordelen van games

Wat zijn nou de voordelen van het inzetten van serious games in het onderwijs? Allereerst kunnen games helpen om beter te leren. Neem een biologiedocent die zijn leerlingen niet goed duidelijk kan maken hoe een cel precies in elkaar zit. Een game is hiervoor perfect. Verder zorgt gamen in de les voor variatie. Games brengen uitdaging, stimulering en geven leerlingen veel mogelijkheden tot zelfsturing. Teun Lucassen is de oprichter van 038Games en ICT-docent op Windesheim. 038Games is een studio waar studenten serious games voor verschillende opdrachtgevers ontwikkelen. Lucassen: ‘‘Games hebben ten opzichte van de werkelijkheid gewoon een aantal voordelen. Het lukt niet altijd om onderwijs interessanter te maken, maar ik denk dat games daar wat aan kunnen doen. Stel dat een leerling in de klas een fout maakt. Dan gaat het met de motivatie van die leerling alleen maar slechter. Dat zou je met een game kunnen oplossen, want dan kun je falen leuk maken. Bijvoorbeeld door de boel te laten exploderen! Dat is gaaf en dan mag je na die fout gewoon weer met een schone lei beginnen.’’ 038Games stagiaires Carlo en Daan werken op dit moment aan een  reality simulatiegame voor agenten in opleiding. Daan: ‘‘De agent komt in een virtuele wereld op een plein te staan. Hier kunnen wij zelf of een begeleider van alles laten gebeuren: met een druk op de knop ontploft er iemand achter de agent of begint er iemand om zich heen te schieten. Het is dan aan de agent om alles onder controle te houden. Na afloop kan de agent met zijn begeleider evalueren wat er goed en fout ging.’’

 

Zo ziet een agent de game door de VR-bril.

 

Subsidie

Het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap ziet ook het belang van serious games in het onderwijs. Het Ministerie heeft voor 2018 twee miljoen euro beschikbaar gesteld om digitale onderwijsomgevingen op hogescholen en universiteiten te stimuleren. Volgens Michiel Hendrikx, woordvoerder van minister Jet Bussemaker, is de beste leeromgeving die waar de gewone les gecombineerd wordt met digitalisering. ‘‘Het is de bekwaamheid van de docent die bepaalt of de juiste onderwijsinstrumenten worden ingezet. Als serious games goed worden ingezet, kunnen zij echt wat toevoegen aan het materiaal van docenten. Games kunnen het leren uitdagender te maken.’’

Een probleem voor serious games is hun kleine afzetmarkt. Lucassen: ‘‘Wij hebben bij 038Games vaak specifieke opdrachtgevers die voor hun opleiding van honderd man een game willen hebben. Dat kunnen wij op dit moment alleen maken, omdat wij het op de opleiding maken. Opleidingen willen wel graag serious games inzetten, maar kunnen het gewoon niet betalen. Dan houdt het op en dat is heel jammer.’’

 

Wim Trooster geeft een voorbeeld van een serious game en praat over het belang van games in het onderwijs:

 

 

Van edutainment naar virtual reality

In de jaren 90 werden al games gebruikt in het onderwijs. Dit werd in die tijd ‘edutainment’ genoemd. Een samentrekking van de woorden education en entertainment. Volgens Wim Trooster werden er vooral veel saaie en slechte games gespeeld in de ‘edutainment-tijd’. De technologie heeft uiteraard niet stilgestaan sinds de jaren 90. Zo hebben we nu toegang tot een heel nieuwe wereld: virtual reality. In de toekomst zal technologie ook alleen maar goedkoper worden. Daan Stout deelt deze overtuiging. ‘‘Ik weet nog dat ik ooit voor mijn verjaardag een SD-kaart van 16 GB kocht voor zestig euro. Laatst betaalde ik voor 64 GB dertig euro. Mijn punt is dat ik er zeker van ben dat de technologie straks een stuk goedkoper wordt. In de toekomst zullen scholen ook de mogelijkheid hebben om high end game pc’s voor een redelijk bedrag aan te schaffen.’’

Carlo en Daan zijn heel enthousiast over hun stage bij 038Games en vinden het vooral heel leerzaam. Carlo vindt het prettig dat hij mensen kan helpen met zijn serious game. ‘‘Dat we een opdracht voor de Politieacademie maken is natuurlijk al extreem vet, maar het is niet alleen het maken van de game wat ik er leuk aan vind. Je helpt er mensen mee en dat geeft een goed gevoel.’’ Daan wil later graag werk vinden in de game-industrie. ‘‘Waarom iedereen een andere definitie heeft voor een serious game? Ik denk dat iedereen bij alles wel een andere definitie heeft. Het is moeilijk om op één definitie uit te komen. Serious gaming is gewoon een breed begrip. Maar… gamen in het onderwijs is echt zo gek nog niet.’’

 

 

Print Friendly, PDF & Email